payday loans
 

Могилевский государственный университет
имени А.А. Кулешова

Türkmen wersiýa Türkçe sürümü 中国版 La version en français Die Version deutsch English version Беларуская версія
Главная Беларускі каляндар Жнівень, august, août

Жнівень, august, août

У календары жнівень адзначаны трыма Спасамі – "мядовым", "яблычным" і "арэхавым". У іх святкаванні цесна перапляліся народныя і хрысціянскія традыцыі. Спас – гэта старажытнае свята земляробчага календара, прымеркаванае да паспявання збожжа, гародніны, садавіны. У хрысціянскай традыцыі кожны Спас святкуюць ў гонар Выратавальніка.

Першы Спас адзначаюць 14 жніўня. Ён завецца Спасам "на вадзе", "мокрым" і "мядовым". Свята ўведзена царквой у гонар перамог хрысціянскіх войскаў у дзвюх бітвах: рускі князь Андрэй Багалюбскі ўзяў верх над балгарамі, а грэцкі імператар Мануіл – над арабамі. Абодва рупліва маліліся Богу і дачакаліся цудоўнага знака – забліскалі абразы Спаса-Хрыста і Маткі Божай, падбадзёрваючы воінаў і весцячы перамогу.

У Рускай праваслаўнай царкве свята першага Спаса таксама звязана з успамінам пра Хрышчэнне Русі ў жніўні 988 года. Таму ў гэты дзень здзяйсняецца хросны ход на вадаёмы, крыніцы для асвячэння вады. Таксама першы Спас – дзень памяці сямі старазапаветных пакутнікаў Макавеяў. Свята злілося з паганскім абрадам провадаў лета і адзначалася ў народзе як "Макавей". Назва свята сугучнае слову "мак", таму ў стравы, якія падаюцца да стала ў гэты дзень, абавязкова клалі мак. Пасля Макавея не купаліся: лета канчаецца, вада "квітнее".

У народным календары першы Спас адзначаны як "мядовы", свята бортнікаў. У вуллях заломлівалі першыя мядовыя соты. Калі за гэтым назіралі дзеці, то іх абавязкова трэба было пачаставаць. Паводле народнага павер'я, калі, правяраючы вуллі, бортнік пашкадуе даць мёду хоць аднаму дзіцяці, пчолы знікнуць.

Другі Спас – Вялікі Спас, Спас "на гары" – адзначаецца 19 жніўня. Праваслаўныя святкуюць Ператварэнне Гасподне – апісаная ў Евангеллях таямнічая змена, з'ява Чароўнай велічы Ісуса Хрыста перад трыма найблізкімі вучнямі. Евангеллі распавядаюць што Ісус, узяўшы Пятра, Якава і Іаана, падняўся на гару для таго, каб памаліцца. Падчас гэтай малітвы і адбылося Ператварэнне – твар Ісуса асвяціў святлом, а адзежа, у якую ён быў апрануты, стала бялей за снег.

Вялікі Спас шанавалі ў народзе. З ім звязана шмат прымет і забарон. У гэты дзень у храмах асвячалі яблыкі і іншыя плады, пасля чаго дазвалялася ўжываць іх у ежу. Адгэтуль і народная назва свята – "яблычны". Да другога Спаса яблыкі, грушы і іншая садавіна есці забаранялася, асабліва жанчынам, у якіх раней паміралі дзеці. Паводле народных павер'яў, у гэты дзень Бог ці Божая Матка раздаюць на нябёсах усім памерлым дзеткам па яблычку, а таму дзіцяці, чыя маці паспрабавала іх раней дазволенага тэрміну, пачастунак не дастанецца. Асвячалі на Спас і каласы новага ўраджаю.

Трэці Спас адзначаюць 29 жніўня. У хрысціянскай царкве гэта свята перанясення ў Канстанцінопаль Нерукатворнай Выявы Ісуса Хрыста. Паданне сведчыць, што ў часы пропаведзі Выратавальніка ў сірыйскім горадзе Едэсе кіраваў Аўгар. Ён быў хворы на праказу. Слых пра вялікія цуды Ісуса дайшоў да Аўгара. Ён паслаў у Палесціну жывапісца Ананія, даручыўшы яму напісаць малюнак Хрыста. Хлопец прыйшоў у Іерусалім і ўбачыў Ісуса, акружанага народам. Ён стаў на высокім камені і паспрабаваў здалёк зрабіць малюнак, але гэта ў яго ніяк не атрымоўвалася. Выратавальнік паклікаў Ананію, узяў ваду і убрус (палатно), памыў твар, абцёр яго. Дзіва – на палатне захавалася Чароўнае Аблічча. Убрус Ананія прынёс у Едэсу. Прыняў Аўгар святыню і вылячыўся. Выява доўгі час захоўвалася ў Едэсе, а пасля была перанесена ў Канстанцінопаль. Свята ў гонар перанясення Выявы завуць "Спасам на палатне".

У народнай традыцыі трэці Спас супадаў з часам заканчэння жніва. У шматлікіх месцах праводзілі дажынкі і пяклі пірагі з хлеба новага ўраджаю. Адгэтуль і адно з народных назваў свята – "хлебны", яго звалі і "арэхавым". Лічылася, што да гэтага дня спелі арэхі. Для святочнага стала гаспадыні рыхтавалі выпечку і іншыя стравы з арэхамі.

Ала ЕРАШЭНКА.